Kent kütüphanesinde 40 bin sayfalık dijital arşiv çalışması sürüyor

Yalıkent Kültür Merkezi bünyesinde faaliyet gösteren kent kütüphanesi, 2025 sonunda başlattığı süreli yayın dijitalleştirme çalışmasında 40 bin sayfayı tamamladı. Kütüphane müdürlüğü, çalışmanın ilk aşamasında kentte 1950-1990 arasında yayımlanmış yerel dergi ve bültenlerin ele alındığını bildirdi.

Müdürlüğün verdiği bilgiye göre koleksiyonda toplam 118 bin sayfa bulunuyor. Çalışmanın ikinci aşamasında yıllık istatistik kitapçıkları ve mahalle bültenlerinin, üçüncü aşamada ise fotoğraf koleksiyonunun taranması planlanıyor. Tarama işlemi, kâğıdın durumuna göre iki farklı çözünürlükte yapılıyor.

Kırılgan sayfalar için ayrı hat

Kütüphane, asit oranı yüksek kâğıda basılmış ve sayfa kenarları kırılgan hale gelmiş yayınlar için ayrı bir çalışma hattı kurdu. Bu hatta sayfalar önce nem dengeleme odasında bekletiliyor, ardından temassız tarayıcıyla kaydediliyor. Müdürlük, bu yöntemle işlenen sayfa sayısının şimdiye kadar 6 bin 200 olduğunu açıkladı.

Kent Kütüphanesi Arşiv Sorumlusu Bilge Ferahoğlu, çalışmanın en zorlu bölümünü şöyle anlattı: “Tarama işin görünen kısmı. Asıl emek, taranan sayfanın hangi yayına, hangi sayıya ve hangi tarihe ait olduğunu doğrulamakta. Elimizde eksik künyeli çok sayıda sayı var; bunları başka koleksiyonlarla karşılaştırarak tamamlıyoruz.”

Çalışmayı sekiz kişilik bir ekip yürütüyor. Ekipte iki kütüphaneci, üç arşiv teknisyeni ve Yalıkent Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü'nden staj yapan üç öğrenci görev alıyor. Kütüphane, staj programının eylül döneminde de süreceğini duyurdu.

Dijitalleştirilen sayfalar, künye doğrulaması tamamlandıkça kütüphane kataloğuna işleniyor. Müdürlük, ilk bölümün aralık ayında çevrim içi erişime açılacağını, erişimin ücretsiz olacağını ve kullanıcıların tam metin arama yapabileceğini belirtti.

Çalışmanın bütçesi, kültür merkezinin yıllık ödeneğinden ve bir kamu kurumunun kültürel miras destek programından karşılanıyor. Kütüphane, tarayıcı donanımının 2025 sonunda alındığını, mevcut kapasitenin günde ortalama 700 sayfa olduğunu bildirdi. Kapasitenin artırılması için ikinci bir temassız tarayıcının eylül ayında devreye alınması planlanıyor.

Koleksiyona bağış yoluyla gelen yayınların da çalışmaya dahil edildiği belirtildi. Müdürlük, 2026'nın ilk yarısında 41 ayrı bağışla toplam 2 bin 800 sayı yayının koleksiyona katıldığını, bağış kabulünde yayının kentle ilişkili olması ve künyesinin doğrulanabilmesi koşullarının arandığını açıkladı.

Erişime açılacak arşivde telif durumu belirsiz olan yayınlar ilk aşamada yer almayacak. Kütüphane, bu yayınlar için hak sahiplerine ulaşmaya yönelik ayrı bir çalışma yürütüldüğünü, ulaşılamayan durumlarda ilgili sayıların yalnızca kütüphane içi terminallerden görüntülenebileceğini bildirdi.

Dijitalleştirilen sayfaların yedeklenmesi için iki ayrı fiziksel konumda saklama yöntemi uygulanıyor. Kütüphane, ham tarama dosyalarının sıkıştırılmadan arşivlendiğini, erişime açılacak sürümlerin ise ayrı bir kopya üzerinden hazırlandığını bildirdi.

Kütüphane ayrıca ekim ayında kent tarihine ilgi duyan araştırmacılara yönelik bir tanıtım oturumu düzenleyecek. Oturumda arşivin künye yapısı ve arama seçenekleri anlatılacak.