Kira sözleşmesi yenileme döneminde artış oranı nasıl hesaplanıyor?

Yalıkent'te eylül ayında sözleşmesi yenilenecek konut kiralarında artış oranının nasıl hesaplandığı, Yalıkent Ticaret Odası'na bağlı Tüketici Danışma Masası'na ağustos ayında ulaşan başvuruların başlıca konusu oldu. Masaya 1-20 Ağustos arasında iletilen 640 başvurunun 214'ü doğrudan kira artışı hesabına ilişkindi.

Danışma masasının hazırladığı bilgi notuna göre hesaplamada esas alınan dönem, sözleşmenin başlangıç ayına karşılık gelen on iki aylık süredir. Notta, birçok başvurucunun içinde bulunulan ayın verisini değil, sözleşme ayına ait veriyi kullanması gerektiğini bilmediği belirtildi. İkinci sık hata ise oranın, sözleşmede yazılı olan güncel kira yerine ilk sözleşme bedeli üzerinden hesaplanması olarak kaydedildi.

Başvuruların yarısı yazılı bildirim aşamasında

Bilgi notunda, başvuruların yüzde 48'inin hesaplamadan çok yazılı bildirim usulüne ilişkin olduğu aktarıldı. Danışma masası, artış talebinin sözleşme yenilenmeden önce yazılı olarak iletilmesinin, sonradan ortaya çıkan anlaşmazlıklarda tarafların dayanacağı en somut belge olduğunu hatırlattı.

Yalıkent Ticaret Odası Tüketici Danışma Masası Koordinatörü Perihan Aytimur, tabloyu şöyle özetledi: “Bize gelen dosyaların çoğunda taraflar arasında kötü niyet yok, ortak bir hesap yöntemi yok. İki taraf da farklı bir aya bakıyor ve rakam tutmuyor. Sözleşme ayını sabitlemek, anlaşmazlıkların önemli bölümünü baştan çözüyor.”

Yalıkent Kent Araştırmaları Birimi'nin temmuz ayında yayımladığı konut piyasası bülteninde, kentte yenilenen sözleşmelerin yüzde 62'sinin ağustos-ekim döneminde toplandığı belirtiliyor. Bülten, bu yoğunlaşmanın danışma başvurularını da aynı aylarda artırdığını kaydediyor.

Danışma masası, taraflara hesaplamayı ortak bir tabloda yazılı olarak paylaşmalarını ve anlaşmaya varılan yeni bedeli sözleşme ekine işlemelerini öneriyor. Uyuşmazlığın sürmesi halinde ise ilçe tüketici hakem heyetlerine ya da sulh hukuk mahkemelerine başvurulabildiği hatırlatılıyor.

Danışma masası, hesaplamanın nasıl yapıldığını göstermek için bilgi notuna adım adım bir örnek ekledi. Örnekte önce sözleşmenin başlangıç ayı belirleniyor, ardından o aya karşılık gelen on iki aylık ortalama verisi bulunuyor ve bu oran güncel kira bedeliyle çarpılıyor. Notta, örneğin yalnızca yöntemi göstermek amacıyla hazırlandığı, herhangi bir bedel önerisi içermediği özellikle belirtiliyor.

Bülten verilerine göre kentte kiralık konut ilanlarının ortalama ilanda kalma süresi temmuz ayında 24 güne geriledi. Aynı dönemde yeni sözleşme sayısı bir önceki aya göre yüzde 8 arttı. Kent Araştırmaları Birimi, bu iki göstergenin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini, tek başına ilan süresinin piyasa hakkında sonuç çıkarmaya yetmediğini vurguluyor.

Danışma masasına başvuranların yüzde 19'unun ev sahibi, yüzde 74'ünün kiracı, kalanının ise emlak danışmanı olduğu kaydedildi. Masa, iki tarafın da aynı bilgi notuna erişebilmesi için metnin muhtarlıklara ve ilçe ticaret temsilciliklerine basılı olarak gönderildiğini açıkladı.

Ticaret Odası, eylül ayı boyunca Kuzeyyaka, Denizova ve Bağlarova'da haftada birer gün ücretsiz bilgilendirme masası kuracağını, masalarda yalnızca hesaplama yöntemi ve belge düzenine ilişkin bilgi verileceğini duyurdu.