Okul alışverişinde maliyet farkı: aynı listede yüzde 34'e varan aralık

Yalıkent Ticaret Odası Fiyat İzleme Birimi, okul döneminin başlamasına yaklaşık üç hafta kala kentin dört ilçesinde 24 satış noktasında fiyat taraması yaptı. Taramada, bir ilkokul dördüncü sınıf öğrencisi için hazırlanmış 31 kalemlik ortak liste kullanıldı.

Birimin 18 Ağustos'ta paylaştığı sonuçlara göre aynı listenin toplam tutarı satış noktaları arasında yüzde 34'e varan farklılık gösterdi. En düşük ve en yüksek toplam arasındaki fark, listenin ortalama tutarının yaklaşık üçte birine karşılık geliyor. Kalem bazında bakıldığında en geniş aralığın defter, okul çantası ve boya kalemi gruplarında oluştuğu belirlendi.

Rapor, farkın tamamının satış noktası tercihinden kaynaklanmadığını da vurguluyor. Aynı ürün grubunda farklı gramaj, sayfa sayısı ve iç malzeme özelliklerinin bulunmasının karşılaştırmayı zorlaştırdığı, bu nedenle birimin ölçümde teknik özellikleri sabitlediği belirtildi.

Fiyat İzleme Birimi Sorumlusu Halide Yurtseven, yöntemi şöyle açıkladı: “Karşılaştırmanın anlamlı olması için önce neyin karşılaştırıldığını sabitlemek gerekiyor. Sayfa sayısı ve kâğıt gramajı farklı iki defteri yan yana koyup fiyat farkı üzerine yorum yapmak yanıltıcı olur. Biz listedeki her kalemin özelliklerini tek tek tanımladık.”

Toplu alım kooperatifleri yaygınlaşıyor

Rapor, kentte okul aile birlikleri aracılığıyla yapılan toplu alımların geçen yıla göre arttığını da kaydediyor. Odanın derlediği bilgiye göre 2025'te 46 okulda uygulanan toplu alım yöntemi, bu yıl 71 okulda tercih edildi. Birim, toplu alımın liste tutarında ortalama yüzde 11 aşağı yönlü etki oluşturduğunu ölçtü.

Kırtasiye esnafı temsilcileri ise sezonun ağustos ortasından itibaren hareketlendiğini, ancak alışverişin geçen yıllara göre daha geç bir tarihe kaydığını belirtiyor. Esnaf odası temsilcisi, satışların yoğunlaştığı dönemin eylülün ilk haftasına doğru kaydığını, bunun stok planlamasını güçleştirdiğini aktardı.

Rapordaki ilçe kırılımına göre en düşük liste tutarı Bağlarova'da, en yüksek tutar ise Sahilkent'te ölçüldü. Birim, bu farkın satış noktalarının ürün gamı ve işletme ölçeğiyle ilişkili olduğunu, ilçeler arasındaki farkın satış noktaları arasındaki farktan daha dar bir aralıkta kaldığını belirtti.

Raporda ayrıca kentte bu yıl 24 okulda kurulan kitap ve kırtasiye değişim noktalarına değiniliyor. Bu noktalarda bir önceki yıldan kalan kullanılabilir malzemeler toplanıp ihtiyaç sahibi öğrencilere ulaştırılıyor. Okul aile birliklerinin verdiği bilgiye göre ağustos ayında bu yolla 9 bin 400 parça malzeme yeniden dolaşıma girdi.

Oda, taramada yer alan satış noktalarının adlarının yayımlanmadığını, çalışmanın amacının işletmeleri karşılaştırmak değil kalem bazında fiyat aralığını görünür kılmak olduğunu vurguladı. Tüketicilere, liste hazırlarken ürün özelliklerini not almaları ve karşılaştırmayı aynı özellikteki ürünler üzerinden yapmaları öneriliyor.

Ticaret Odası, taramayı eylül ayının ilk haftasında yineleyeceğini ve iki ölçüm arasındaki değişimi ayrı bir notta yayımlayacağını duyurdu. Rapor, kurumun internet sitesinde ilçe kırılımıyla erişime açık tutuluyor.