Semt pazarlarında mevsim geçişi fiyatlara yansıdı

Yalıkent Ticaret Odası'nın altı ilçedeki 14 semt pazarında yürüttüğü haftalık fiyat takibi, ağustos sonu ile eylül başı arasında tezgâhlardaki ürün bileşiminin belirgin biçimde değiştiğini gösterdi. Oda'nın 1 Eylül'de yayımladığı sepet raporuna göre yaz sebzelerinin tezgâh payı iki hafta içinde yüzde 61'den yüzde 44'e geriledi.

Rapor, 32 üründen oluşan sabit bir sepetin haftalık ortalama fiyatını izliyor. Buna göre sebze grubu ortalaması son iki haftada yüzde 4,2 gerilerken, meyve grubunda yüzde 2,8 oranında artış kaydedildi. Sebze tarafındaki gerilemede yaz ürünlerinin son hasadının tezgâha yığılması, meyve tarafındaki artışta ise yazlık türlerin çekilmesi etkili oldu.

Bağlarova pazarında yıllardır tezgâh açan Nurten Bekiroğlu, mevsim geçişinin her yıl benzer biçimde yaşandığını, ancak bu yıl geçişin yaklaşık on gün geç başladığını söyledi. Bekiroğlu, üreticiden gelen ürünün son iki haftadır günlük değil iki günde bir sevk edildiğini belirtti.

Sepet takibi nasıl yapılıyor

Yalıkent Ticaret Odası, sepet ölçümünü her salı ve cumartesi günü aynı saatlerde, her pazarda üç farklı tezgâhtan fiyat alarak yapıyor. Oda, kampanyalı ve kusurlu ürün fiyatlarının hesaba katılmadığını, yalnızca standart sınıf ürünlerin değerlendirildiğini belirtiyor.

Oda'nın Fiyat İzleme Birimi Koordinatörü Yiğit Sarpkaya, sepet verilerinin bir enflasyon ölçümü olmadığını vurgulayarak, ölçümün yalnızca semt pazarlarındaki haftalık hareketi gösterdiğini, market ve zincir mağaza fiyatlarının kapsam dışında olduğunu ifade etti.

Raporda ayrıca pazarların işleyişine dair bir gözlem de yer alıyor. Buna göre öğleden sonra 16.00'dan sonra tezgâh açan satıcı sayısı azalırken, aynı saatlerde ürün fiyatlarında ortalama yüzde 8'e varan indirim uygulanıyor. Oda, bu durumun düşük gelirli hanelerin alışveriş saatini belirlediğini not düşüyor.

Rapor, pazar günlerine göre de bir ayrım yapıyor. Hafta içi kurulan pazarlarda ortalama fiyatın, hafta sonu pazarlarına kıyasla yüzde 3 civarında düşük olduğu görülüyor. Oda, bu farkın tezgâh kirası ve müşteri yoğunluğu ile ilişkili olabileceğini, ancak nedene ilişkin ayrı bir çalışma yapılmadığını belirtiyor.

Tüketici tarafında ise alışveriş sepetinin küçüldüğü gözlemleniyor. Pazarcılar Derneği'nin aktardığına göre müşteri başına ortalama alışveriş tutarı korunurken, alınan ürün çeşidi sayısı azalıyor; bu da tüketicilerin daha az sayıda üründe daha fazla miktar aldığına işaret ediyor.

Pazar esnafı tarafında ise tezgâh sayısında belirgin bir değişiklik gözlenmiyor. Belediyenin pazar yerleri kayıtlarına göre kent genelinde açık pazarlarda 6.100 tezgâh bulunuyor ve bu sayı bir yıl önce 6.050 idi. Kayıtlarda dikkat çeken nokta, tezgâh sahiplerinin yaş ortalamasının 51'e yükselmiş olması. Oda raporu, mesleğe yeni giren satıcı sayısının düşük kalmasını ayrı bir başlık olarak inceleme gerekçesi sayıyor.

Yalıkent Ticaret Odası, sonbahar dönemine ilişkin kapsamlı değerlendirmesini ekim ayının ilk haftasında yayımlayacağını, bu raporda üretici bölge fiyatlarıyla pazar fiyatları arasındaki farkın da ayrıca inceleneceğini duyurdu.